Hormoni i žlijezde.

Hormoni-i-žlijezde

Prenašam tekst kolegice Stele iz Graviola Herba, minimalno prilagođen.

 

Nekoliko osnovnih informacija o žlijezdama i hormonima.

 

Što su hormoni.

 

Hormoni su tvari koje kao “glasnici” u tijelu prenose poruke od jedne stanice do druge posebnim oblikom kemijskog djelovanja. Hormoni po sastavu mogu biti steroidi, prostaglandini, amini, peptidi i proteini. Hormoni kruže krvlju i dolaze u dodir gotovo sa svim stanicama.

 

Oni su zaslužni za regulaciju raznih fizioloških procesa poput metabolizma, rasta i razvoja, a djeluju i na raspoloženje (npr.: stres). Dio medicine koji se time bavi je endokrinologija, iz grane interne medicine.

 

Funkcija i rad žlijezda.

 

Žlijezde su skupine stanica koje izlučuju kemijske tvari, a mogu biti žlijezde s vanjskim i unutarnjim lučenjem.

 

Hormone luče žlijezde s unutarnjim lučenjem: hipofiza, štitna i doštitne žlijezde, prsna, nadbubrežne žlijezde, gušterača, muške spolne žlijezde (sjemenici) i ženske spolne žlijezde (jajnici).

 

Najvažnija žlijezda s unutarnjim lučenjem je hipofiza i ona je smještena u bazi mozga, tik ispod hipotalamusa. Hipofiza luči mnoge hormone i upravlja radom drugih žlijezda, primjerice štitnjače, kore nadbubrežne žlijezde, jajnika i sjemenika.

 

Mozak nadzire rad žlijezda usklađujući njihovu tijesnu međusobnu suradnju u lučenju hormona. Na taj način održavaju zdravlje organizma.

 

Informacije o pojedinim žlijezdama i lučenju hormona, te njihovim utjecajima na rad pojedinih organa.

 

Hipotalamus

 

  • Faktor lučenja adrenokortikotropina (CRH) – potiče lučenje adrenokortikotropina (ACTH).
  • Faktor lučenja hormona rasta (GRH) – potiče lučenje hormona rasta (GH).
  • Faktor lučenja gonadotropina (GnRH) – potiče lučenje FSH i luteinizirajućeg hormona (LH).
  • Faktor inhibicije lučenja melatonina (MIH) – koči lučenje melatonina (MSH).
  • Faktor inhibicije lučenja prolaktina (PIH) – koči lučenje prolaktina.
  • Somatostatin (GIH) – koči lučenje hormona rasta (GH) i mnogih drugih hormona (tireotropin ili inzulin).

 

Hipofiza

 

  • Adenohipofiza (prednji režanj):
  • Adrenokortikotropni hormon (ACTH) – potiče lučenje glukokortikoidnih hormona nadbubrežne žlijezde.
  • Tireotropni hormon (TSH) – potiče lučenje hormona štitne žlijezde.
  • Folikul stimulacijski hormon (FSH) – potiče sazrijevanje folikula u jajnicima.
  • Prolaktin (PL ili LTH) – potiče proizvodnji proteina mlijeka u mliječnim žlijezdama.
  • Hormon rasta (GH) – potiče proizvodnju proteina i rast tkiva.
  • Luteinizirajući hormon (LH) – regulira sazrijevanje folikula, lučenje estrogena i progesterona, ovulaciju, nastanak žutog tijela, u muškaraca lučenje androgenih hormona.
  • Pars intermedia (srednji režanj) (samo u životinja):
  • Hormon stimulacije melanocita (MSH) (Intermedin) – potiče prozvodnju melanina u melanocitima (boja kože).
  • Neurohipofiza (stražnji režanj):
  • Antidiuretički hormon (ADH) (ili Vazopresin) – povećava reapsorpciju vode u bubrezima.
  • Oksitocin – izaziva kontrakcije glatkih mišića u maternici za vrijeme poroda i u dojkama pri dojenju.

 

Epifiza (Pinealna žlijezda)

 

  • (Melatonin) – regulira cirkadijalni ritam (prilagodbu organizma na izmjene dana i noći).

 

Štitna žlijezda

 

  • Tiroksin (T4) – ubrzava metabolizam, povećava toplinu, potiče rast i razvoj.
  • Trijodtironin (T3)
  • Kalcitonin (Tireokalcitonin) – smanjuje otpuštanje kalcija iz kostiju i pojačava lučenje fosfata i kalcija urinom.

 

Doštitna žlijezda

 

  • Hormon doštitne žlijezde (Parathormon) (PTH) – potiče otpuštanje kalcija iz kostiju, povećava apsorpciju kalcija i smanjuje njegove izlučivanje.

 

Gušterača (endokrini dio gušterače)

 

  • Glukagon – potiče razgradnju glikogena u jetri i otpuštanje glukoze u krv.
  • Inzulin – pojačava ulazak glukoze u stanice, posebno kod jetre i mišića

 

Nadbubrežna žlijezda

 

Srž nadbubrežne žlijezde

 

Glavni učinci: porast krvnog tlaka, ubrzanja rada srca, širenje dišnih putova, pojačani metabolizam glukoze, usporavanje probave.

  • Adrenalin
  • Noradrenalin.

 

Kora nadbubrežne žlijezde

 

  • Mineralokortikoidni hormoni (u prvom sloju)
  • Aldosteron – potiču apsorpciju natrijevih iona u bubrezima.
  • Glukokortikoidni hormoni (kortikosteroidi) (U drugom sloju) – sudjeluju u prometu glukoze i koče upalne reakcije.
  • Kortizol – potiče stvaranje glukoze iz aminokiselina i glikogena u jetri, koči obrambene reakcije i upale u tkivima.
  • Kortizon
  • Kortikosteron
  • Androgeni (u trećem sloju) – muški spolni hormoni koje luči nadbubrežna žlijezda muškaraca i žena.

 

Spolne žlijezde

 

  • Estrogen – potiče razvoj jajašca i djeluje na endometrij maternice.
  • Progesteron – održava cikličke promjene endometrija maternice.
  • Testosteron – potiče razvoj spermija.

 

Sve najbolje,

Gordana Vučić

 

Izvor:

https://www.facebook.com/graviola55?fref=ts

Odgovori

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Nužna polja su označena s *

Možete koristiti ove HTML oznake i atribute: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Translate »